Poradnik integracji sensorycznej

Poradnik

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

Propozycje zabaw z dzieckiem mające wpływ na rozwój procesów integracji sensorycznej 

-„Naleśnik” – zawijanie dziecka w koc i turlanie w obie strony 

- Baraszkowanie, bitwa na poduszki

- „Dotykowe pudełko” – nazywanie bez udziału wzroku przedmiotów znajdujących się w kartonowym pudełku np. po butach

- Zabawy w kąpieli – masowanie dziecka gąbkami o różnej fakturze (nazywanie części ciała)

- Pokonywanie torów przeszkód (czołgane, czworakowanie, przeciskanie się pomiędzy krzesłami, poduszkami)

- Mieszanie palcami w suchych makaronach, ryżu, grochu, kasztanach itp.

- Zabawy paluszkowe np. „Tu sroczka kaszkę ważyła...”

- „Kopciuszek” – wybieranie z miski jednego rodzaju ziarenek

- Zgniatanie, darcie starych gazet

- Skakanie na piłkach typu skoczki, skakanie na trampolinie, nadmuchiwanym materacu

- Skakanie z łóżka na matę asekuracyjną np. kilka ułożonych na podłodze kołder

- Jazda na rowerze, hulajnodze, zabawy na placu zabaw

- Wykonywanie orłów na piasku

- Kręcenie się na obrotowym krześle 

- Odbijanie piłki/balona rękami, nogami

- Rzucanie do celu

- Przeciąganie koca, przenoszenie ciężkich przedmiotów np. kosza z zabawkami, rozpakowywanie zakupów

- Wspólne gotowanie – pozwólmy dziecku mieszać, ugniatać ciasto, lepić, robić kuleczki

- Próbowanie nowych potraw – zachęcajmy dziecko do próbowania potraw o różnych smakach i konsystencjach

-  Malowanie rękami, stopami – niech dziecko się pobrudzi

 

PAMIĘTAJMY , że ćwiczenia mają sprawiać dziecku radość i satysfakcję z osiągniętego celu. 

 

źródło: zasoby Internetu

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

 

Deprywacja sensoryczna to ograniczenie bądź odcięcie od bodźców sensorycznych.

W przypadku dzieci nadwrażliwych (nadreaktywnych), które potrzebują mniej sensorycznych wrażeń jest ona dobra w chwilach przeciążenia sensorycznego, bo pomaga się zrelaksować czy uspokoić. Inaczej sprawa wygląda jeśli mamy do czynienia z dziećmi o profilu podwrażliwym (podreaktywnym) - to te dzieci, które są często postrzegane jako „grzeczne” zarówno w domu jak i w systemie edukacji.

Już od pierwszych tygodni życia nie sprawiają większych trudności, jeśli tylko zaspokoimy ich podstawowe potrzeby cielesne: pełny brzuszek, sucha pieluszka, sen. Nie upominają się o noszenie na rękach, wożenie w wózku, ciągłą uwagę opiekuna. Leżą tak, jak się je położy, siedzą tak, jak się je posadzi. Przez większość część dnia preferują zabawy podłogowe i stoliczkowe (klocki, puzzle, rysowanie, malowanie).

W przedszkolu i szkole też jest z nimi bezproblemowo - na placu zabaw przez godzinę potrafią kopać patykiem w ziemi, a podczas zajęć na podłodze czy przy stoliczku spokojnie siedzą i nie pytają, kiedy to się wreszcie skończy.

Drodzy Rodzice i Nauczyciele - TO NIE JEST NORMA.


-Zdrowo rozwijające się, małe dziecko odczuwa naturalną i biologiczną potrzebę pozwania świata wszystkimi zmysłami. Odczuwa potrzebę ruchu, eksploruje otoczenie w którym się aktualnie znajduje, jest „żywe” i spontaniczne.

 -Jeśli jest inaczej, to być może mamy do czynienia z dzieckiem o podwrażliwym i biernym profilu sensorycznym, które samo nie będzie dostarczało sobie potrzebnych bodźców, bardzo potrzebnych do prawidłowego rozwoju.

- A jeśli organizm (w tym przypadku układ nerwowy) czegoś bardzo potrzebuje, a tego nie dostaje przez dłuższy czas, to mamy do czynienia z niedoborem. W tym przypadku niedoborem sensorycznym.

- Niedobór sensoryczny z biegiem czasu może doprowadzi do zaburzenia i potrzebna będzie terapia.

 -Może być też tak, że dziecko jest bierne, bo zaburzenia sensoryczne już go dotyczą i są przyczyną unikania ruchu .


Co możemy zrobić jako rodzice i nauczyciele, którzy zauważą takie zachowania u swojego dziecka?

Możemy wychodzić z inicjatywą, zachęcać, angażować w rożnego rodzaju aktywności i pomoc (asystę) aby go trochę rozruszać i ożywić. Dziecko o tym profilu, bardzo fajnie się pobudza, gdy dostanie odpowiednią porcję sensorycznych bodźców. A jeśli dziecko mimo naszych starań nie odpowiada aktywnością, to warto skonsultować się z terapeutą integracji sensorycznej.

Na jakie zajęcia dodatkowe możemy zapisać dziecko ? Na takie, które też będą go pobudzały i utrzymywały ciągły poziom motywacji i zaangażowania. W tym przypadku kluczową rolę odgrywa osoba prowadząca takie zajęcia. Na chwilę spuszczony z wzroku biernie osiada i wraca do podłogowego trybu.

-  na naukę czytania i pisania jest czas w zerówce i w szkole podstawowej.

- Pierwsze lata życia dziecko powinno spędzać aktywnie w dobrze przygotowanej przestrzeni, aby swobodne z niej korzystanie nie wiązało się z niebezpieczeństwem i nie było powodem rodzicielskiego lęku i ograniczeń.

Źródło: www.apipapi.pl

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

Jest mnóstwo sposobów na wspieranie u dziecka prawidłowych procesów integracji sensorycznej. Większość zwykłych zabawek wykorzystanych w odpowiedni sposób można uznać za zabawki sensoryczne. Pomocne akcesoria odnajdziemy też w kuchni lub przygotujemy je samodzielnie w domu. W sklepach zaś znajdziemy gniotki, instrumenty, masy plastyczne, zabawki kontrastowe, układanki wspierające motorykę małą czy akcesoria sportowe. Jak stymulować nimi poszczególne zmysły?

Zmysł dotyku

  • Gniotki

W przypadku starszych dzieci dobrze sprawdzają się tzw. gniostki. Najczęściej wykonane są z tworzywa sztucznego, które naprzemiennie rozciąga się i kurczy. Zabawki te przybierają różne formy – zwierzątek, piłeczek albo kulek z wypustkami lub specjalnymi włosami. Dziecko może je ściskać, ugniatać i próbować rozerwać, pobudzając w ten sposób układ nerwowy do sprawniejszego działania.

  • Masa plastyczna

Podobną funkcję, jak w przypadku gniotków, spełnia masa plastyczna.Tutaj wybór jest ogromny: sprytna plastelina, masy odbijające się od podłoża, zmieniające kolor pod wpływem temperatury, wydające dźwięki, świecące w ciemności czy zupełnie niewidzialne. Ich ugniatanie rozwija dodatkowo motorykę małą, czyli usprawnia ruchy dłoni i palców. Wyćwiczone mięśnie sprzyjają natomiast nauce starannego pisania oraz poprawnego trzymania długopisu, ołówka czy nożyczek.

  • Masa solna, kasza, ryż, piasek

Zabawki do stymulowania zmysłu dotyku można też zrobić samemu. Wystarczą materiały o różnych fakturach, masa solna, kasza, ryż, makarony czy zwykły piasek. Pozwalajmy dziecku dotykać różnych konsystencji, brudzić ręce w błocie, moczyć je
w kałużach, ugniatać ciasto czy wyciskać w dłoniach owoce.

  • Zabawy z rodzicami

Aby stymulować zmysł dotyku, warto często przytulać swoje dziecko, głaskać je i bawić się w bliskim kontakcie fizycznym. W przypadku najmłodszych dzieci świetną okazją do tego są kąpiel i wieczorny masaż. Zawsze sprawdzajmy, jak nasze dziecko reaguje na dostarczane mu bodźce i starajmy się dostosować do wysyłanych przez nie sygnałów.

Zmysł słuchu

  • Instrumenty muzyczne

Zmysł słuchu można rozwijać dzięki prostym instrumentom muzycznym. Mogą to być kolorowe dzwoneczki, drewniane kastaniety, trójkąty, marakasy, gwizdki czy harmonijki. Zachęcajmy dziecko do grania, wydawania cichych i głośnych dźwięków oraz powtarzania prostych rytmów. Muzyka pobudza układ nerwowy, pozytywnie wpływa na emocje, wzmacnia pamięć i wspiera rozwój intelektualny. Tworzenie lub słuchanie muzyki zachęca także do ruchu, a taniec stanowi świetne ćwiczenie stymulujące czucie głębokie.

  • Świat wokół nas

Wsłuchujmy się w otaczający świat i wspólnie naśladujmy dźwięki wydawane przez zwierzęta, samochód czy drzewa. Pokażmy dziecku, jak brzmi stukanie w szklankę, butelkę, podłogę, drzwi czy stolik do karmienia. Wspólnie muzykowanie może odbywać się przy okazji codziennych czynności – gotowania, jedzenia posiłków, kąpieli czy sprzątania zabawek.

Zmysł wzroku

  • Zabawki i książeczki o kontrastowych barwach

Zmysł wzroku stymulują wszystkie zabawki o kontrastowych barwach. Szczególnie polecane są niemowlętom, których oczy powoli przystosowują się do widzenia kolorów i kształtów. Na początku świetnie sprawdzą się biało-czarne lub czerwone karty z prostymi figurami. Z czasem można pokazywać dziecku bardziej skomplikowane wzory o mniej wyrazistych barwach.

  • Kolorowe lampki

Jako zabawki stymulujące zmysł wzroku, można też potraktować świecące w ciemności, kolorowe lampki. Pamiętajmy jednak, aby ich światło nie było zbyt intensywne. Świetnie sprawdzają się lampki ledowe o różnych barwach, a także żelowe lub kalejdoskopowe.

  • Cienie na ścianie

U starszych dzieci rozwój zmysłu wzroku wspieramy poprzez różne zabawy – na przykład wskazywanie kolorów czy szukanie wyróżniających się elementów. Możemy też bawić się latarkami, cieniami na ścianie i przy pomocy lusterka puszczać zajączki. Jeśli dodatkowo zachęcimy dziecko do układania palców na kształt zwierzątek lub przedmiotów, wesprzemy rozwój motoryki małej.

Zmysł równowagi i ruch

  • Piłki do skakania

Zmysł równowagi można kształtować przy pomocy piłek czy przyrządów do skakania, platform do utrzymywania równowagi lub tradycyjnych skakanek. Jak z nich korzystać? Zachęcajmy dziecko do balansowania na dużych piłkach, proponujmy zabawy z rzucaniem do celu lub utrzymywaniem równowagi. Maluch rozwinie w ten sposób koordynację wzrokowo-ruchową i usprawni motorykę dużą.

  • Podłoga i domowe przeszkody

W przypadku młodszych dzieci i niemowląt warto stworzyć im w domu bezpieczną przestrzeń do odkrywania świata. Kładźmy je na podłodze, pozwólmy wspinać się na łóżko, swobodnie przekręcać i dźwigać. Nie unikajmy także bujania, noszenia na rękach czy wspólnego tańca. Takie ćwiczenia to ważny wstęp do pobudzania zmysłu równowagi i czucia głębokiego.

 

Źródło: www.dziecisawazne.pl

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

 Dziecko z zaburzeniami posturalnymi może mieć problemy w obrębie następujących umiejętności motorycznych:

Elementy składowe ruchów

Dziecko może być napięte albo mieć obniżone napięcie mięśniowe. Słabo chwyta przedmioty, z trudem staje w pozycji wyprostowanej i ją utrzymuje. Ma problemy z pełnym zginaniem i rozprostowywaniem kończyn. Garbi się i siedzi niedbale. Z trudnością unosi swoje ciało do raczkowania, skręca ciało do rzutu piłką.

Równowaga

Dziecko łatwo traci równowagę podczas chodzenia lub zmiany pozycji ciała. Potyka się „o powietrze”.

Koordynacja obustronna

Dziecko ma problemy z jednoczesnym wykorzystywaniem obu stron ciała podczas skakania, chwytania piłki, trzymania się łańcuchów huśtawki lub jej odpychania. Trudno mu skoordynować ręce tak, by jedna pomagała drugiej (np. trzymając kartkę podczas jej wycinania czy trzymając kubek podczas jednoczesnego nalewania do niego napoju).

Koordynacja w obrębie jednej strony

Dziecko może nie preferować jednej ręki, podczas codziennych czynności (rysowania lub jedzenia) posługuje się raz prawą raz lewą ręką. Podczas posługiwania się przedmiotami może przekładać je z dłoni do dłoni. Może jeść za pomocą jednej ręki, ale rysować drugą.

Przekraczanie linii środkowej ciała

Może mieć trudności z używaniem ręki, stopy bądź oka po przeciwnej stronie ciała, np. podczas rysowania jedną ręką bądź czytania – przy przekraczaniu linii środkowej przebiegającej przez kartkę.

Dziecko z dyspraksją, czyli trudnościami z wykonywaniem celowych i skoordynowanych ruchów będzie miało problemy z następującymi umiejętnościami motorycznymi:

Elementy składowe praksji (z gr. prάksis – zdolność wykonywania celowych ruchów)

Dziecko może mieć problemy z zaplanowaniem nowego złożonego zadania, zaplanowaniem poszczególnych etapów działania i dopasowaniem do nich ruchów swojego ciała czy z przeprowadzeniem wieloetapowego planu działania. Może być niezdarne, niezręczne, pozornie nieostrożne i mieć skłonności do wypadków.

Planowanie dużej motoryki

Dziecko może mieć słabą koordynację motoryczną i niezgrabnie poruszać się między meblami bądź na placu zabaw wśród dzieci. Ma kłopoty w poruszaniu się po schodach, na torach przeszkód, podczas używania sprzętów na placu zabaw, a także podczas czynności angażujących większe mięśnie, takich jak: chodzenie, maszerowanie, raczkowanie lub obracanie się wokół własnej osi. Zdolność opanowywania nowych umiejętności motorycznych (np. przeskakiwania) może się pojawić znacznie później niż pozostałe zdolności.

Planowanie małej motoryki: dłonie

Dziecko może mieć trudności z zadaniami manualnymi (np. z rysowaniem, pisaniem, posługiwaniem się guzikami, otwieraniem torebek z przekąskami, używaniem sztućców, układaniem klocków i puzzli).

Planowanie małej motoryki: oczy

Dziecko może mieć trudności z jednoczesnym używaniem obojga oczu, śledzeniem przedmiotów, skupieniem wzroku lub przenoszeniem wzroku z przedmiotu dalszego na bliższy. Może napotykać problemy z przepisywaniem z tablicy, trzymaniem się czytanego miejsca w książce oraz organizowaniem sobie przestrzeni na biurku. Może mieć niechlujne pismo i złą koordynację wzrokowo-ruchową w trakcie rysowania, pracy innymi technikami plastycznymi, budowania z klocków lub zawiązywania butów.

Planowanie małej motoryki: usta

Dziecko może mieć trudności ze ssaniem z piersi albo piciem przez słomkę, a także z jedzeniem, żuciem i przełykaniem. Nie radzi sobie z robieniem baniek mydlanych. Trudność sprawia mu utrzymanie zamkniętej buzi. Może się nadmiernie ślinić. Może mieć także problemy z wymową i zrozumiałym wypowiadaniem się (do ukończenia trzeciego roku życia).

Kiedy należy zasięgnąć opinii specjalisty?

Jak widać, objawów zaburzenia integracji sensorycznej jest wiele i często przypominają one symptomy innych zaburzeń oraz schorzeń. Dziecko, które motorycznie rozwija się prawidłowo, może borykać się np. z problemami z zakresu modulacji sensorycznej  (niechęć do mycia głowy lub obcinania paznokci, nietolerowanie niektórych konsystencji pokarmu bądź faktur ubrań), przez co możemy odnieść wrażenie, że dziś każde dziecko cierpi na zaburzenie integracji sensorycznej. Prawda jest jednak taka, że nie istnieje coś takiego, jak idealna integracja sensoryczna. Są osoby, które integrują bodźce w stopniu bardzo dobrym, inne w stopniu przeciętnym, a jeszcze inne – słabo.

Sygnałem alarmowym dla rodziców powinno być częste powtarzanie się u dziecka pewnych objawów oraz nietypowych zachowań.

 

źródło: www.dziecisawazne.pl

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

Dziecko na podstawie wzroku kształtuje obraz świata i samego siebie. Prawidłowe funkcjonowanie i budowa narządu wzroku są więc bardzo istotne w procesie rozwoju.Ludzki narząd wzroku jest przystosowany do odbioru bodźców w najróżniejszych warunkach. Widzimy w świetle dziennym i o zmierzchu, różnicujemy bogatą skalę barw, widzimy obiekty oddalone i bliskie, a dzięki ruchomości gałki ocznej możemy obserwować szybko poruszające się przedmioty. Wszystkie te umiejętności opanowujemy dzięki perfekcyjnie zbudowanemu narządowi wzroku.

Objawy dysfunkcji, zaburzenia towarzyszące:

Osłabienie widzenia może wpływać na całościowy rozwój dziecka, zaburzając funkcję ruchową wzroku. Brak rozwoju prawidłowych ruchów gałek ocznych może prowadzić do oczopląsu, oznaczającego zazwyczaj słabą ostrość widzenia. Problemy z prawidłowym widzeniem mogą być przyczyną opóźnień w rozwoju fiksacji. Może to powodować zaburzenia kontaktu wzrokowego niemowlęcia z rodzicem, przyczyniając się do zachwiania więzi rodzic–dziecko. Słaby wzrok może ujawniać się w trudnościach ze śledzeniem przedmiotów, podczas tej czynności dziecko może gubić obserwowany przedmiot. Osłabione widzenie powoduje opóźnienie lub brak występowania funkcji adekwatnych do wieku. Gdy trzymiesięczne dziecko nie ogląda swoich rąk, ponieważ ich nie dostrzega, prowadzi to do niewykształcenia prawidłowej koordynacji obustronnej i braku przekraczania linii środkowej ciała, co z kolei wpływa na opóźnienie rozwoju pojęć przestrzennych i funkcji motorycznych.

Dzieci z problemami widzenia mają zazwyczaj problemy z obuocznością, co zaburza spostrzeganie głębi i widzenie przestrzenne. Przyczyną zaburzeń widzenia obuocznego może być różnowzroczność – znaczna różnica między funkcjami wzrokowymi obu oczu. Następstwem tego stanu jest lepsza ostrość widzenia w jednym oku. Dziecko uczy się wówczas patrzeć każdym okiem naprzemiennie lub korzysta tylko z jednego oka. Kolejną przyczyną zaburzeń obuocznego może być nadwzroczność wymagająca silnej akomodacji przy patrzeniu z bliska, co powoduje nieodpowiednią konwergencję, przyczyniając się do podwójnego widzenia. W takim przypadku bardzo istotna jest szybka korekcja wady przed dobranie odpowiednich szkieł korekcyjnych.

Zaburzenia obuoczności ujawniają się w trudnościach z:

  • rozpoznawaniem kształtów i kolorów,
  • spostrzeganiem cech przedmiotów: długość, wysokość, położenie przedmiotu w przestrzeni itp.,
  • opóźnieniem reakcji na bodźce wzrokowe,
  • syntezą i analizą wzrokową,
  • oceną odległości przedmiotów,
  • koordynacją wzrokowo-ruchową,
  • ostrością widzenia,
  • zabawami i grami wymagających kontroli wzrokowej,
  • widzeniem obrazów trójwymiarowych, które dziecko widzi jako płaskie.

Deficyty widzenia obuocznego może powodować zez, również ukryty. Jedną z jego przyczyn mogą stanowić opóźnienia rozwoju zdolności akomodacji i zbieżności. Wówczas często pojawia się zez zbieżny lub rozbieżny. Czasami dziecko, by uniknąć podwójnego widzenia spowodowanego zezem, może ustawiać głowę w pozycji najdogodniejszego widzenia16, np. pochyla głowę lub całe ciało dla wyraźniejszego widzenia, co ma konsekwencje w postaci wad postawy.

Słabe widzenie może wpływać na rozwój motoryczny. Opóźnienie w podnoszeniu głowy powoduje osłabienie mięśni barków, co opóźnia raczkowanie. Objawami słabego widzenia otoczenia mogą być ruchy autostymulujące, takie jak kołysanie czy uciskanie oczu.
Z powodu słabego rozwoju widzenia dziecko może wykazywać brak zainteresowania małymi przedmiotami, obrazkami, bazgraniem czy stawianiem śladów. Dziecko słabowidzące ma problemy z różnicowaniem figur z tła, postrzeganiem perspektywy, rozpoznawaniem kolorów, odnajdywaniem podobieństw, odwzorowywaniem liter.

Częstym deficytem rozwoju widzenia są nieprawidłowe ruchy gałek ocznych. Pojawiają się one u dzieci z asymetrią ułożenia ciała lub asymetrią postawy. Nierównomierne napięcie mięśniowe dotyczy wówczas również mięśni gałki ocznej. Problemy z ruchomością gałek ocznych mogą się pojawić u starszych dzieci spędzających dużo czasu przed komputerem lub telewizorem. Patrzenie w jeden ograniczony punkt, ogranicza zakres ruchów gałek, zakłócając jednocześnie szybkie przenoszenie wzroku w perspektywie dal-bliskość, poznawanie kształtów, ocena perspektyw, głębi i stosunków przestrzennych.

Bardzo istotna dla rodziców i opiekunów dziecka jest znajomość schematu prawidłowego rozwoju – ważne jest także, aby zwracali oni uwagę na zachowania niepokojące.

Wiek

Funkcje wzrokowe

0–1. miesiąc życia

·         · widoczne zmiany w budowie oka, np. asymetryczność,
· widoczny oczopląs,
· opadające powieki,
· brak reakcji na światło,
· wciskanie piąstek do oczu

1–3. miesiąc życia

·         · brak kontaktu wzrokowego,
· niezauważanie twarzy rodzica,
· widoczny zez, drganie oczu,
· widoczne posługiwanie się jednym okiem,
· manipulowanie zabawkami tylko w jednym kierunku,

·         · reagowanie z opóźnieniem na pokazywane zabawki,
· nadwrażliwość na światło

3–5. miesiąc życia

·    · niebawienie się rączkami,
· nieinteresowanie się otoczeniem,
· widoczne zachowanie autostymulujące, takie jak
kiwanie się

5–7. miesiąc życia

· nieskupie na twarzach, przedmiotach,
· preferowanie tylko jednego oka,
· brak zainteresowania otoczeniem,
· opóźniony rozwój ruchowy

7–12. miesiąc życia

·         · podczas zabawy niezauważanie drobnych elementów
zabawek,
· opóźniony rozwój ruchów gałek ocznych,
· brak skupienia wzroku na przedmiotach

13–18. miesiąc życia

·         · nieinteresowanie się rysowaniem, oglądaniem
książeczek, obrazków,
· trudności z lokalizowaniem przedmiotów i podążanie
za nimi

1,5–3. rok życia

·         · uboga koordynacja wzrokowo-ruchowa,
· częste wpadanie na przedmioty, potykanie się,
· unikanie czynności wymagających koncentracji
wzrokowej,
· mrużenie oczu

5–7. rok życia

·         · trudności szkolne związane z zaburzeniami wzroku,
· bóle głowy po wysiłku wzrokowym


U dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym deficyty funkcji wzrokowych mogą ujawniać się w zaburzeniach wodzenia.

Dziecko, które ma problemy z płynnym wodzeniem, może:
· gubić czytany tekst,
· pomagać sobie podczas czytania palcem lub ołówkiem,
· mylić czytane wiersze,
· pomijać litery lub całe wyrazy,
· mylić kolejność podczas szeregowania,
· mieć problem ze śledzeniem tego, co pisze.

 

źródło: zasoby Internetu

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

 

Opisanie przez dziecko czy osobę dorosłą jaki smak ma dana potrawa jest bardzo trudne. Ocena smaku jest bowiem bardzo subiektywnym odbiorem każdego z nas. Dlatego coś co smakuje jednej osobie, niekoniecznie musi smakować komuś innemu. Zapamiętanie smaku jest trudne ze względu na ulotność informacji i trudność odtworzenia jej z pamięci.

 

Smak jest jednym z głównych zmysłów służącym do rozpoznawania, interpretowania i generowania zachowań w odniesieniu do pokarmu czy płynu. Smakowanie pokarmów nie tylko zaspokaja głód, ale również daje poczucie przyjemności i stabilizacji emocjonalnej.
Doznania smakowe, jakie są dostarczane dzieciom już w okresie prenatalnym, mają swoją prezentację zachowań w późniejszym wieku (preferencje żywieniowe). Spożywanie przez ciężarną różnorodnych produktów daje możliwość próbowania tych samych rzeczy przedostających się do płynu owodniowego.

Pierwsze kubki smakowe pojawiają się już w ósmym tygodniu i dojrzewają pod koniec pierwszego trymestru ciąży. Ma to niebagatelne znaczenie, gdyż ważna jest w tym momencie sama funkcja ssania i przełykania bogatego w różne smaki płynu owodniowego.
Przychodząc na świat noworodek potrafi odróżnić smaki, ale najbardziej lubi smak słodyczy, szczególnie sacharozy. Smak kwaśny i gorzki wywołuje dość mocne reakcje – marszczenie noska, ślinienie, ściągnięcie ust, a nawet sapanie. Słoność początkowo nie ma dla noworodków znaczenia. Rozwój odbioru słoności następuje dopiero we wczesnym dzieciństwie, a reakcje na słone roztwory zmieniają się po ukończeniu drugiego roku życia. Najpóźniej rozwija się reakcja na smak gorzki.

Jak działa zmysł smaku?

Smak, tak jak węch, jest jednym ze zmysłów chemicznych, który wykrywa w otoczeniu cząstki chemicznei przekształca te informacje na impulsy elektryczne. Zmysł ten jest niezwykle prosty; identyfikuje tylko cztery smaki (niektórzy uważają, że pięć):

  • słodki,
  • słony,
  • kwaśny,
  • gorzki,
  • umami (naukowcy uważają, że jest to smak wrażliwy na aminokwas glutaminę).

Pokarm dostający się do jamy ustnej pobudza komórki smakowe znajdujące się na szczycie każdego kubka smakowego znajdującego się głównie na języku, podniebieniu i ściankach bocznych jamy ustnej.

Każdy człowiek ma ok. 4500 kubków smakowych, z których każdy posiada ok. 40 komórek recepturowych. To w nich dochodzi do przetwarzania sygnału na impulsy elektryczne, które przesyłane są do rdzenia przedłużonego. Bodźce smakowe kontrolowane przez pień mózgu pomagają wywołać odruchy bezwarunkowe potrzebne do prawidłowego spożywania pokarmów: wydzielania śliny, przełykania i ruchów języka. Informacje smakowe biegną do coraz wyższych części pnia, mostu i wzgórza, skąd przekazywane są do struktur limbicznych, które kontrolują naszą motywację do jedzenia i picia.

Dopiero tutaj są świadomie odbierane i zinterpretowane – zarówno struktura, jak i konsystencja oraz natężenie smaku. Pełne rozpoznanie pokarmu następuje jednak po połączeniu doznań smakowych i węchowych.

 

Smak słodyczy

Upodobanie do słodyczy jest zrozumiałe z fizjologicznego punktu widzenia. Słodycze smakują nam, gdyż wprawiają nas w dobre samopoczucie i wywołują pozytywne doznania. Są olbrzymim zastrzykiem energii, a przyjemne uczucie spowodowane jedzeniem słodyczy pojawia się bardzo szybko. Wydzielane podczas jedzenia słodyczy endorfiny wprawiają w błogostan i odcinają dopływ bolesnych bodźców do mózgu. Podanie dziecku smoczka umoczonego w słodkim płynie działa uspokajająco – dziecko przestaje płakać, rytm serca staje się coraz wolniejszy, słabną nieskoordynowane ruchy.

Noworodek poznaje smak słodyczy ssąc mleko matki. Jest ono słodsze od krowiego i zapewnia noworodkowi wszystkie potrzebne składniki odżywcze, witaminy, minerały, a także enzymy, czynniki odpornościowe, hormony, czynniki wzrostu i inne, które do końca jeszcze nie są poznane. Sam akt karmienia to nie tylko zaspokojenie głodu dziecka, ale nawiązywanie bardzo intymnych relacji emocjonalnych i źródło stymulacji czuciowej. Samo ssanie wpływa kojąco i zmniejsza wrażliwość na ból.

Wielu badaczy uważa, że mleko matki korzystnie wpływa na rozwój mózgu dziecka i zwiększa iloraz inteligencji. W związku z tym dzieci dłużej karmione piersią osiągają lepsze wyniki w szkole. Zawarta w mleku matki tauryna zmniejsza również pobudliwość nerwową i zapobiega drgawkom, które towarzyszą noworodkom w momencie wystąpienia wysokiej gorączki.

 

Objawy dysfunkcji, zaburzenia towarzyszące

Smak to nasz papierek lakmusowy otaczającego środowiska. Początkowo dzieci badają wszystkie rzeczy za pomocą ust dostarczając sobie również wrażeń smakowych. Ssanie piąstki dziecka to nic innego jak smakowane własnej skóry i dawanie poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego. Jednak utrzymujące się zbyt długo zachowania smakowania wszystkiego, co znajduje się w zasięgu wzroku dziecka, mogą świadczyć o dysfunkcji tego zmysłu.

 

Nadwrażliwość

Objawy nadwrażliwości są bardzo widoczne w codziennym funkcjonowaniu i czasami dość uciążliwe dla najbliższych. Często towarzyszy temu również nadwrażliwość węchowa. Objawy nadwrażliwości:

  • preferowanie potraw o określonej konsystencji i smaku,
  • niska tolerancja smaków – plucie pokarmami,
  • nudności na podawane mocne i wyraziste smaki,
  • nadwrażliwość oralna,
  • wybrzydzanie, bycie niejadkiem.

Przy nadwrażliwości należy zwrócić uwagę na temperaturę potraw i ich ilość na talerzu. Przed posiłkiem można zaproponować ćwiczenia oddechowe, ssanie kostki lodu lub wykonanie prostych ćwiczeń logopedycznych. Jeśli dziecko charakteryzuje się nadwrażliwością oralną należy przeprowadzić trening odwrażliwiania.

Przy nadwrażliwości dziecko powinno ssać suszone owoce, pić przez rurkę kisiel lub rzadki budyń. Dokładając nowy produkt należy pamiętać, aby dziecko próbowało go w różnych konsystencjach i temperaturach. Zróżnicowanie struktury i faktury produktów pobudzi w znacznej mierze kubki smakowe.

Podwrażliwość

Dzieci cechujące się podwrażliwością szukają wokół sposobności do ciągłego degustowania różnych, czasami niejadalnych rzeczy. U mniejszych dzieci jest to cech o tyle niepokojące, że dzieci z podwrażliwością muszą być pod ciągłą opieką, aby nie doszło do zatrucia. Charakteryzuje je:

  • wąchanie i wkładanie do ust przedmiotów z otoczenia,
  • lizanie własnego (i nie tylko) ciała,
  • nieumiejętność różnicowania smaków i temperatury pokarmów,
  • próbowanie produktów niejadalnych,
  • ssanie własnych policzków i warg,
  • brak określonych preferencji smakowych.

U dzieci podwrażliwych potrzebna jest ciągła stymulacja:

  • gryzienie marchewki, jabłka, kalarepy, pieczywa z ziarnem itp.,
  • zmiana temperatury jedzenia – w trakcie posiłku podawanie np. kostki lodu,
  • podawanie różnorodnych produktów z przewagą jednego smaku,
  • kolejność podawania smaków: gorzki, kwaśny, słony, słodki,
  • podawanie na przemian dwóch smaków, np. słodki na czubek języka, słony na środek, gorzki na tył języka, kwaśny na boki,
  • masaż jamy ustnej od wewnątrz szczoteczką elektryczną

 

Źródło: zasoby Internetu

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

Charakterystyka i objawy zaburzeń w zakresie zmysłu dotyku

Układ dotykowy jest największym i najbardziej pierwotnym systemem zmysłowym. Poprzez receptory znajdujące się na całej powierzchni skóry docierają do nas informacje dotykowe. Receptory dotyku odbierają informacje o nacisku, wibracji, ruchu, temperaturze, bólu, lekkim dotyku oraz rozciąganiu skóry. W każdym momencie jesteśmy dotykani albo czegoś dotykamy np. przez ubrania, innych ludzi, meble, podmuch wiatru. Zmysł dotyku ma ogromny wpływ na świadomość ciała, planowanie motoryczne, różnicowanie wzrokowe, język, uczenie się szkolne, bezpieczeństwo emocjonalne, umiejętności społeczne. Pomaga różnicować to, czego dotykamy i gdzie jesteśmy dotykani. Ostrzega przed nieoczekiwanymi wrażeniami dotykowymi.

Układ dotykowy możemy podzielić na dwie części:

- system ochronny – uwrażliwia nas na potencjalne pożyteczne bądź szkodliwe bodźce, a aktywatorem tych receptorów jest lekki dotyk

- dotyk różnicujący – uczy nas odróżniać, jakiego rodzaju dotyk odczuwamy, rozwija się na bazie doświadczeń jakie gromadzimy przez całe swoje życie, a aktywatorem tych receptorów jest mocny dotyk.

Zaburzenia i objawy układu dotykowego

Zaburzenia w obszarze zmysłu dotyku można podzielić na zaburzenia modulacji sensorycznej i zaburzenia różnicowania sensorycznego. W zaburzeniach modulacji sensorycznej wyróżniamy nadreaktywność dotykową (obronność dotykową), podreaktywność dotykową i poszukiwacza sensorycznego.

Zaburzenia modulacji sensorycznej – jest to brak umiejętności regulowania i organizacji stopnia, intensywności i rodzaju reakcji na wejściowe informacje sensoryczne w sposób sukcesywny i adaptacyjny.

Nadreaktywność dotykowa

Inaczej obronność dotykowa – szybkie lub intensywne reakcje na bodźce dotykowe, które inni uważają za niegroźne; charakteryzują się przesadną, negatywną reakcją lub wycofaniem. Obronność dotykowa występuje z różnym nasileniem: od niewielkiego poczucia dyskomfortu po przytłaczający lęk i może mieć postać od lekkiej po ciężką. U osób ujawniających obronność dotykową często występuje także nadpobudliwość i zaburzenia koncentracji uwagi, a obronne reagowanie na bodźce dotykowe przejawia się jako zaburzenia zachowania i zaburzenia emocjonalne.

Problemy jakie mogą wystąpić u dziecka z nadreaktywnością dotykową:

  • reaguje negatywnie i emocjonalnie na lekkie wrażenia dotykowe (może okazywać niepokój, wrogość, agresję),
  • reaguje negatywnie i emocjonalnie na samą możliwość dotyku np. kiedy stoi z innymi osobami w kolejce,
  • reaguje negatywnie i emocjonalnie kiedy dotknięcie pochodzi z poza pola jego widzenia lub gdy osoba dotykająca stoi z tyłu,
  • reaguje negatywnie, gdy dotyka się jego twarzy np. podczas czynności higienicznych,
  • reaguje negatywnie na powiew wiatru, który zmienia kierunek ułożenia włosów na głowie, rękach,
  • reaguje negatywnie na czynności związane z pielęgnacją włosów: myciem, czesaniem, strzyżeniem,
  • jest zaniepokojone gdy pada deszcz, wieje wiatr lub latają owady,
  • jest łaskotliwe,
  • nie lubi chodzić do fryzjera, dentysty, pediatry,
  • reaguje nadmiernie nawet na niewielkie zadrapanie,
  • nadmiernie reaguje na fizyczne doświadczenia,
  • odtrąca przyjazne, pełne uczucia gesty,
  • jest rozkojarzone, wierci się,
  • woli mocny uścisk od delikatnego głaskania,
  • nie lubi obcinania paznokci,
  • nie lubi niespodzianek i nieoczekiwanej zmiany schematu dnia,
  • odmawia mycia twarzy, zębów,
  • wybrzydza przy jedzeniu, woli określone faktury pokarmów i określona temperaturę pokarmów,
  • nie chce kąpieli lub prysznica, nalega aby woda była zimna lub mocno gorąca,
  • zaciska dłonie lub zawsze coś w nich trzyma,
  • zmywa najdrobniejszy brud ze swoich rąk,
  • unika chodzenia boso po trawie, piasku,
  • chodzi na palcach żeby nie dotykać podłoża,
  • nie chce ubierać określonych faktur ubrań np. wełnianych swetrów, sztywnych koszul, dżinsowych spodni, czapek i szalików,
  • odmawia noszenia skarpetek, butów,
  • woli nosić krótki rękaw i szorty, żeby zminimalizować wrażenia ocierania się ubrań o skórę lub długi rękaw i spodnie, żeby uniknąć eksponowania skóry,
  • unika dotykania określonych faktur np. szorstkich ręczników, kocyków,
  • potrzebuje częstego dotykania swojej ulubionej faktury np. kocyka, pieluszki, żeby się uspokoić,
  • unika zajęć plastycznych, gdzie maluje się farbami placami, lub wykleja wyklejankę,
  • unika zajęć kontaktowych, ruchowych, tanecznych, muzycznych, gdzie może zostać dotknięte,
  • nie bawi się z rówieśnikami, unika kontaktu z nimi nawet poza szkołą,
  • ma problemy w nawiązywaniu relacji z innymi dziećmi, może być samotnikiem.

Pojawienie się kilku z nich może świadczyć już o występujących zaburzeniach modulacji sensorycznej pod postacią obronności dotykowej.

Podreaktywność dotykowa

Podwrażliwość na bodźce dotykowe, charakteryzuje się intensywnym poszukiwaniem wrażeń dotykowych lub wycofywaniem się i trudnością z zaangażowaniem. W odróżnieniu od zawsze gotowego na reakcję dziecka z obronnością dotykową, dziecko z podreaktywnością nie reaguje na dotyk na tyle skutecznie, żeby się bronić. Często nie zdaje sobie sprawy z tego, że zostało dotknięte.

Problemy jakie mogą wystąpić u dziecka z podreaktywnością dotykową:

  • nie zauważa dotyku, chyba, że jest intensywny,
  • nie zauważa, że ma ubrudzoną twarz lub, że się ubrudziło podczas jedzenia,
  • nie zauważa, że ma ubrania w nieładzie,
  • nie zwraca uwagi na zmiany temperatury wewnątrz lub na zewnątrz budynku np. chodzi w ciepłym swetrze mimo upału,
  • nie reaguje lub reaguje w niewielkim stopniu na ból na zadrapania, siniaki, upadki, zastrzyki,
  • chodzi boso po ostrym żwirze, szyszkach i nie zwraca na to uwagi,
  • nie reaguje na intensywnie przyprawione potrawy: kwaśne, słone, pikantne lub bardzo się ich domaga np. kiszonych ogórków, cytryny,
  • nie zauważa, że coś upuściło,
  • sprawia wrażenie, że brakuje mu chęci do zabaw manipulacyjnych i dotykowych,
  • nie poszukuje wrażeń dotykowych, chociaż ich potrzebuje,
  • niechcący krzywdzi inne dzieci podczas zabawy lub zwierzęta.

Poszukiwacz sensoryczny

Poszukiwanie sensoryczne w obrębie zmysłu dotyku charakteryzuje się stałym wyszukiwaniem dodatkowych bodźców dotykowych. Dzieci takie potrzebują więcej mocnych ucisków i więcej kontaktów przez skórę niż inni. Mogą dotykać i wyczuwać wszystkiego co znajduje się w zasięgu ich wzroku np. przebiegają rękami po ścianach, meblach, dywanach, dotykają innych dzieci lub przedmiotów, które są niebezpieczne np. gorący garnek. Uwielbiają brudzące zabawy jak malowanie farbami, kałuże z błotem, piasek, klej. Ciągle poszukują intensywnego kontaktu, mogą mocno wpadać lub przytulać inne osoby. Przez swoje poszukiwanie wrażeń sensorycznych takie dzieci często wpadają w tarapaty. 

Problemy jakie mogą wystąpić u dziecka poszukującego wrażeń dotykowych:

  • prosi, żeby go łaskotać lub drapać po plecach,
  • lubi intensywne zabawy ruchowe lub wibrację,
  • chce dotykać wszystkiego i wszystkich znajdujących się w zasięgu wzroku,
  • pociera swoja skórę materiałami o różnej fakturze,
  • pociera lub gryzie własna skórę,
  • często zdejmuje skarpety i buty i lubi chodzić po powierzchniach nieprzyjemnych dla innych jak kłujący żwir, gorący piasek,
  • lubi okręcać włosy na palcu,
  • uwielbia brudzące zabawy,
  • szuka gorących lub zimnych temperatur w pomieszczeniach lub kąpieli,
  • często napycha sobie usta jedzeniem,
  • preferuje bardzo intensywne smaki potraw np. mocno słodkie, pikantne, kwaśne, a także lubi gdy są mocno zimne lub gorące (może je spożywać na przemian w trakcie jedzenia),
  • wykorzystuje usta do badania przedmiotów mimo skończonych 2 lat,
  • podchodzi bardzo blisko i dotyka innych osób wbrew ich woli.

Zaburzenia różnicowania sensorycznego in. dyskryminacji sensorycznej (jest to problem z różnicowaniem cech bodźców sensorycznych oraz z zauważeniem różnic pomiędzy bodźcami). Dyskryminacja dotykowa jest to świadomość dotykania lub bycia dotykanym. Jest to umiejętność zauważenia różnicy pomiędzy wrażeniami dotykowymi, świadomość fizycznych atrybutów przedmiotu, tj. wielkości, temperatury, kształtu, faktury i gęstości. Dziecko z zaburzeniami dyskryminacji dotykowej ma problem z określeniem fizycznych cech przedmiotów. Może nie umieć wskazać palcem obrazka, który chciałoby zobaczyć lub zapiąć bluzy bez ciągłego patrzenia na to co robi. Czuje, że jego ręce go nie „słuchają”. Może mieć problem z używaniem przyborów znajdujących się w sali lekcyjnej np. nożyczek, kredy lub mieć kłopot z opanowaniem nowej czynności manualnej. Niedojrzała dyskryminacja dotykowa może komplikować wykorzystywanie wcześniej zdobytych doświadczeń do nauki coraz bardziej skomplikowanych umiejętności. Nawet jeśli już wcześniej spotkało się np. z klockami to musi ich wielokrotnie dotykać, żeby poznać ich fakturę, kształt czy wagę.

Problemy jakie mogą wystąpić u dziecka z dyskryminacją dotykową:

  • ma słaba świadomość ciała, nie wie gdzie znajdują się poszczególne części ciała,
  • ma problem podczas ubierania się,
  • bez patrzenia nie potrafi określić która część ciała została dotknięta,
  • nie jest w stanie rozpoznać przedmiotów tylko za pomocą dotyku,
  • nie jest w stanie określić różnic pomiędzy przedmiotami codziennego użytku np. kredką a pisakiem,
  • wygląda niechlujnie, może mylić strony ubrań, ubierać buty na złe stopy,
  • ma problem z określeniem fizycznych cech przedmiotów które dotyka jak faktura, wielkość, kształt, temperatura i gęstość,
  • boi się ciemności,
  • woli stać niż siedzieć, aby zachować kontrole nad otoczeniem,
  • unika inicjowania doświadczeń dotykowych atrakcyjnych dla innych, np. wybieranie zabawek.

 

Źródło: zasoby internetu. 

Contact Information

Address

11-400 Kętrzyn

ul.Wierzbowa 2

Telefon
+48 545 99 98
Email

intendent@smerfowa-kraina.ketrzyn.pl

rodo 

Adresy email: Inspektora Ochrony Danych Osobowych

Miejski Żłobek Nr. 2 -- iod-zlobek2@smerfowa-kraina.ketrzyn.pl    

Miejskie Przedszkole Integracyjne "Smerfowa Kraina 

      -- iod@smerfowa-kraina.ketrzyn.pl